Webinar 2: Top 10 aandoeningen met hoog risico op voetulcera

Zijn er cijfers bekend over hoeveel patiënten vallen in sims2 en/of 3? Dan spreken we namelijk over risicovoeten?
In Nederland hebben ongeveer 1,2 miljoen mensen diabetes. Hiervan heeft naar schatting 108.100 mensen diabetes type 1 en 1.064.800 mensen diabetes type 2. Dit betekent dat ongeveer 9% van de diabetespatiënten type 1 heeft en 91% type 2.

Van deze groep ontwikkelt naar schatting 25% een diabetische voet die geclassificeerd wordt als Sims 1 tot en met 3. Dit betekent dat ongeveer 300.000 diabetespatiënten in deze categorieën vallen. Helaas zijn er geen specifieke cijfers beschikbaar over het exacte aantal patiënten per Sims-classificatie (1, 2 of 3).

Zijn er cijfers bekend over hoe goed we nu bezig zijn met het aantal amputaties die gereduceerd zijn in vergelijking met het tijdperk voordien (sinds de eerste zorgmodule in 2010)?
Recente studies, zoals een onderzoek uit 2023 in de regio Zwolle, suggereren een afname van het aantal grote amputaties bij diabetespatiënten. Echter, landelijke cijfers over amputaties sinds de invoering van de eerste zorgmodule in 2010 zijn niet direct beschikbaar. Algemene cijfers kun je zo opzoeken, maar zijn blijven natuurlijk altijd veranderen.

Veel mensen in verzorgingstehuizen krijgen Cetomacrogolcrème, voor hun benen (met steunkousen) maar ook voor hun voeten. Wat vinden jullie als podotherapeuten van deze crème?
Over het algemeen raden we Cetomacrogolcrème niet aan voor langdurig gebruik omdat dit de huid ook afsluit. We zien liever dat er een hydraterende crème gebruikt wordt met ureum of melkzuur.

Hoe is te achterhalen of dat neuropathie ontstaat door overmatig alcohol gebruik of door een andere oorzaak?
Om de echte reden te achterhalen is een combinatie van een gedetailleerde anamnese, lichamelijk onderzoek en aanvullende diagnostische tests nodig om vast te stellen of de neuropathie primair door overmatig alcoholgebruik ontstaat of dat er sprake is van een andere onderliggende oorzaak. Omdat meerdere factoren een rol kunnen spelen, is het altijd raadzaam dat een specialist, zoals een neuroloog, deze evaluatie uitvoert.

Om hoeveel alcohol gaat het wanneer we spreken van alcohol geïnduceerde neuropathie? En hoe schadelijk is roken bij deze aandoening?
Het exacte moment waarop de symptomen optreden kan sterk verschillen per persoon. Er zijn verschillende factoren die ook een rol spelen bij deze aandoening zoals genetische aanleg, voedingsstatus (vooral vitamine B1-tekort), algemene gezondheid en de duur en hoeveelheid alcoholgebruik spelen een rol.

Er is geen exacte drempelwaarde, maar er zijn enkele algemene richtlijnen zoals langdurig en zwaar alcoholgebruik (bijvoorbeeld >100 gram alcohol per dag, ongeveer 7 standaardglazen) over meerdere jaren verhoogt het risico aanzienlijk.

Wanneer neuropathie zich ontwikkeld kan ook sterk verschillen. Het kan optreden na enkele jaren, maar er zijn gevallen waarbij het al na een paar maanden is vastgesteld, vooral bij een ernstig tekort aan voedingsstoffen.

Roken kan de schade bij alcohol geïnduceerde neuropathie aanzienlijk verergeren. De schadelijke effecten van roken zie je terug in een verminderde bloedcirculatie (doordat de bloedvaten worden beschadigd), ontstekingsbevordering en verhoging van vrije radicalen in het lichaam (door roken komen deze vrij en kunnen de zenuwen extra beschadigen).

Valt Parkinsonisme onder de chronische idiopathische axonale polyneuropathie (CIAP)?
Er is enig bewijs voor een mogelijke relatie tussen Chronische Idiopathische Axonale Polyneuropathie (CIAP) en Parkinsonisme, maar dit verband is nog niet volledig opgehelderd. Zowel CIAP als Parkinsonisme kunnen zich presenteren met symptomen zoals spierzwakte, balansproblemen en sensorische klachten, wat soms tot diagnostische verwarring kan leiden

Valt RA nu standaard binnen de basisverzekerde zorg? Of moet er nog een screening plaatsvinden betreffende neuropathie en vaatlijden?
Er moet altijd een screening plaatsvinden. Het hebben van de aandoening is geen garantie om de basisverzekerde zorg vergoed te krijgen.

Geven reumatologen dit (het uitvoeren van een screening om te bepalen of een RA patiënt binnen de basisverzekerde voetzorg valt) ook door aan de patiënten met RA?
Dit hangt af van hoe goed ze van te voren al geïnformeerd zijn. Doordat er geen definitieve zorgmodule was is de informatievoorziening heel beperkt geweest. We verwachten dat dit, nu het officieel uit is, wel gaat veranderen. De huisartsen en specialisten zullen op korte termijn op de hoogte gebracht worden. Zij zijn immers degenen die door moeten gaan sturen.

Wat is tofusvorming?
Tofusvorming verwijst naar de ophoping van urinezuurkristallen in zachte weefsels, gewrichten of onder de huid, meestal als gevolg van chronische jicht. Deze ophopingen worden tophi (enkelvoud: tofus) genoemd.

Kun je bij jicht ook algeheel ziek worden of is het alleen gewricht gericht?
Ja, bij een acute jichtaanval kun je naast gewrichtsklachten ook algemene ziekteverschijnselen krijgen. Hoewel de kenmerkende klachten vooral gewrichtsgericht zijn, komen regelmatig algemene symptomen voor, zoals koorts, koude rillingen, vermoeidheid, algemene malaise en misselijkheid. Deze algemene symptomen ontstaan doordat de ontstekingsreactie bij jicht vrij heftig kan zijn. Het lichaam reageert hierop alsof er sprake is van een infectie of een ernstige ontsteking.

Als een diabeet type1 door een ongeluk een amputatie moet ondergaan, bijv. aan de vingertop, is de kans op herhaling dan ook eerder aanwezig?
Als een persoon met diabetes type 1 door een ongeluk een amputatie ondergaat (bijvoorbeeld aan een vingertop), hoeft dit niet per definitie het risico op herhaling van amputaties elders in het lichaam te vergroten. Echter, door diabetes zijn er wel enkele factoren die mogelijk een verhoogde kans geven op problemen na een amputatie zoals verminderde wondgenezing, neuropathie en vaatproblemen.

Ik heb een client die neuropathie heeft. Als ik haar nagels knip doet dat heel erg pijn. Vraag is, is dat normaal?
Het is niet ongewoon dat cliënten met neuropathie pijn ervaren bij activiteiten zoals nagels knippen. Neuropathie kan zich uiten in diverse symptomen die dit veroorzaken zoals hyperesthesie (Neuropathie kan de zenuwen gevoeliger maken voor aanraking of lichte druk. Daardoor voelt de cliënt pijn) en allodynie (pijn die wordt veroorzaakt door prikkels die normaal gesproken niet pijnlijk zijn (zoals lichte aanraking of knippen))

Een cliënt heeft eerder een amputatie gehad door diabetes. De wond is goed genezen. Worden cliënten inderdaad van hoog risicogeval naar niet laag risico geschaald?
Nee dat klopt niet. Als een client een amputatie heeft ondergaan als gevolg van diabetes, dan blijft deze in de hoogste risicoklasse staan.

Is een verwijzing van een huisarts altijd nodig naar de podotherapeut?
Ja, in het geval van cliënten die onder de basisverzekerde zorg kunnen vallen is een verwijzing altijd nodig.

Wanneer mensen in het nieuwe jaar minder behandelingen krijgen, merken wij vaak dat we hiervan niet op de hoogte gesteld worden. Is het wel de bedoeling dat jullie dit aan ons doorgeven?
Jazeker, als het plan verandert dan moeten jullie hiervan op de hoogte worden gesteld.

Overige vragen, niet direct gerelateerd aan het webinar.

Bij een patiënt met orthonyxie bij een ingroeiende nagel, ligt deze regie ook bij jullie of moet deze eerst via de huisarts om toestemming te vragen?
Als de patiënt al bekend is ligt die regie bij ons. Daar hoeft niet voor naar de huisarts gestuurd te worden.

Kunnen wintertenen ook lijden tot een ulcus?
Ja, als de winterteenplekjes open gaan heb je natuurlijk al met een ulcus te maken.

Wat kun je tegen wintertenen doen als je ze hebt? Ik adviseer meestal, indien de huid nog dicht is, goed insmeren. Is dat advies goed?
Belangrijk bij wintertenen is dat je deze warm en droog houd en blootstelling aan kou vermijd. Dit kan onder andere het toevoegen van wandelwol of het dragen van wollen sokken. Ook is het belangrijk dat met goed isolerende en niet knellende schoenen draagt.

Het insmeren van wintertenen kan helpen om de huid te beschermen en klachten zoals jeuk en pijn te verminderen. Hoewel er geen wetenschappelijk bewijs is dat het insmeren met crèmes of zalven de doorbloeding verbetert, kan het aanbrengen van een vette crème of vaseline de huid hydrateren en verzachten, wat verlichting kan bieden.